پروفسور سید محمود حسابی : (۱۲۸۱ -  ۱۳۷۱)

 

 

فیزیکدان، سناتور، وزیر آموزش و پرورش، بنیانگذار فیزیک دانشگاهی ایران

 

دکتر حسابی در دانشگاه سوربن فرانسه، در رشتهٔ فیزیک به تحصیل و تحقیق پرداخت. در سال ۱۹۲۷ میلادی در سن بیست و پنج سالگی دانشنامه دکترای فیزیک خود را، با ارائهٔ رساله‌ای تحت عنوان «حساسیت سلول‌های فتوالکتریک»، با درجه عالی دریافت نمود.

 

دکتر حسابی در دانشگاه پرینستون آمریکا تحت نظر پروفسور اینشتین

فرضیاتی درباره «بی نهایت بودن ذرات» و «عبور نور از مجاورت ماده» ارائه نمود

 سپس در دانشگاه شیکاگو برای اثبات فرضیه‌هایش آزمایشاتی انجام داد.

 

 مرد علمی سال جهان در 1368

 

دکتر حسابی علاوه بر زبان فارسی،

به زبانهای عربی، فرانسوی، انگلیسی و آلمانی تسلط داشت.

 

در تحقیقات علمی خود

از زبان‌های سانسکریت، لاتین، یونانی، پهلوی، اوستایی،

ترکی، ایتالیایی و روسی نیز استفاده می‌نمود.

 

پروفسور حسابی به بسیاری از روستاهای ایران مسافرت می کردند ( 15 روز تعطیلات نوروز و 2 تا 3 ماه تعطیلات تابستانی ) .

مسافرت به تمامی کشورهای اروپایی ( فرانسه ، انگلستان ، آلمان ، ایتالیا ، اتریش ، سوئیس ) و اسکاندیناوی ( دانمارک ، سوئد ، نروژ ) ، کانادا ، امریکا ، روسیه و تمام کشورهای اروپای شرقی ، مصر ، عربستان ، لبنان ، سوریه ، اردن ، ترکیه ، الجزایر ، چین ، ژاپن ، هند ، و کشورهای آسیای میانه هنگ کنگ ، تایلند ، تایوان ، سنگاپور ، آلاسکا و ... نشان دهنده میزان علاقه ایشان به شناخت کشورهای جهان است .

 

دکتر حسابی با دانشمندان و اندیشمندان بزرگ جهان

از جمله آندره ژید و اینشتین مکاتباتی داشته است.

 

" آندره ژید" در آخرین نامه‌اش به دکتر حسابی، نوشته است:

"وقتی به رختخواب می‌روم هیچ آرامشی برای خواب در شب و توانی برای کار در روز بعد ندارم، به جز دیوان حافظی که تو به یادگار برای من فرستادی و غزلیات منتخب آن را برایم ترجمه کردی.

من آن را بالای سرم می‌گذارم و برای کسب آرامش به غزلیات آن پناه می‌برم."

 

 

از کارهای ارزشمند دکتر حسابی :

 

 

1307: تاسیس « دارالمعلمین تهران »

           ساخت اولین رادیو در کشور

1308: تاسیس « دانشسرای عالی » و تدریس فیزیک و مکانیک

1310: ایجاد اولین « ایستگاه هواشناسی »

           نصب اولین دستگاه « رادیولوژی » در ایران

           تشکیل « انجمن زبان فارسی » و بنیان گذار فرهنگستان زبان

1311: تعیین ساعت ایران

           تاسیس اولین بیمارستان خصوصی در ایران

1312: محاسبه، نقشه برداری و احداث راه تهران ـ شمشک

1313: تاسیس دانشگاه تهران

1321: تاسیس دانشکده علوم ، پایه گذاری

 1323: تاسیس « مرکز عدسی اپتیک کاربردی » در دانشگاه تهران

1324: تاسیس اولین رصد خانه نوین در ایران

1330: ماموریت خلع ید از شرکت نفت انگلیسی در دولت مصدق

1331: پایه گذاری مدارس عشایری و تاسیس اولین مدرسه عشایری در ایران 

1333: مخالفت با طرح قرارداد ننگین کنسرسیوم در مجلس

           تدوین اساسنامه و تاسیس موسسه ملی استاندارد ایران

تدوین آیین نامه کارخانجات نساجی کشور

و رساله چگونگی حمایت دولت در رشد این صنعت

1335 : تاسیس « مرکز مدرن تعقیب ماهواره ها » در شیراز    

1340 : مخالفت با طرح قانون ننگین کاپیتولاسیون و کنسرسیوم در مجلس

و مخالفت های سیاسی و کناره گیری از مجلس

1344: پایه گذاری ، تاسیس و ریاست موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران

1345: تاسیس « انجمن ژئوفیزیک » ایران

1346: نماینده ایران در کنفرانس علمی و فنی فضا ، نیویورک

           پایه گذاری « مرکز تحقیقات اتمی »

و تاسیس « راکتور اتمی » دانشگاه تهران

1350: تشکیل انجمن فیزیک ایران

1367: افتتاح تالار سازمان انرزی اتمی ایران با شرکت پرفسور عبدالسلام

 

 تحقیقات و تالیفات علمی:

لول های فتوالکتریک", چاپ دانشگاه پاریس,

    1927 

_ نگارش رساله "تفسیر امواج دوبروی", به زبان فرانسه, 1945 

_ تحقیق علمی "استنتاج ساختمان ذرات اصلی هسته اتم از نظریه نسبیت

   عمومی اینشتین ", دانشگاه پرینستون, 1946  

_ نگارش رساله "ماهیت ماده", دانشگاه تهران, 1946 

_ نگارش مقاله "ذرات پیوسته", چاپ آکادمی علوم آمریکا, 1947 

_ تحقیق اثر مجاورت ماده بر مسیر نور در دانشگاه شیکاگو با عنوان همکار

   تحقیقاتی در انیستیتوی علوم هسته ای شیکاگو, 1947

_ تحقیق علمی در دانشگاه شیکاگو, درباره "انحراف شعاع نوارانی در

   مجاورت   ماده", 1948   

_ تحقیق علمی "اصلاح قانون جاذبه عمومی نیوتن" و "قانون میدان

   الکترومانیتیک ماکسول", 1326  

_ تحقیق علمی "اثر ماده بر مسیر عبور نور و انحراف شعاع نورانی د ر

   مجاورت سطح یک جسم", انیستیتو علمی شیکاگو, 1326  

_ نگارش کتاب "الکترودینامیک"

_ نگارش کتاب "نگره الکتریکی"

_ نگارش کتاب "دیدگانی فیزیکی", دانشگاه تهران, 1340 

_ نگارش کتاب "نگره کاهنربایی", دانشگاه تهران, 1345 

_ نگارش کتاب "فیزیک حالت جامد", دانشگاه تهران, 1348 

_ نگارش کتاب "دیدگانی کوانتیک", دانشگاه تهران, 1358 

_ نگارش "واژه نامه تخصصی فیزیک", 1340 تا 1369 

_ ادامه تحقیق نظری مربوط به "ساختمان ذرات اصلی هسته اتم", دانشگاه

   تهران و تحقیق آزمایشگاهی درباره "عبور نور در مجاورت ماده" در دانشکده علوم دانشگاه تهران

_ تحقیق درباره اثر "موسبوئر "

_ نگارش مقاله "وجود ذره باردار با جرمی بزرگتر الکترون "

_ تحقیق درباره انواع ذرات اصلی و تعداد آنها 

_ تحقیق درباره شکل فرمول قانون نیروی جاذبه 

_ تحقیق درباره شکل فرمول قانون نیروی جاذبه الکتریکی 

_ تحقیق درباره شکل فرمول قانون نیروی جاذبه مغناطیسی 

_ تحقیق درباره شکست نور در نزدیکی سطح یک جسم 

_ تحقیق در مورد لیزرها و نور همدوس 

_ تحقیق در مورد ارتعاش هسته مغناطیس 

_ نگارش رساله "نظریه ذره های بی نهایت گسترده", دانشگاه تهران,1977

 


تحقیقات و تالیفات فرهنگی:

_ نگارش کتاب" فرهنگ حسابی "

_ نگارش کتاب" فرهنگ نامهای ایرانی "

_ نگارش "راه ما", 1935 

_ تدوین قانون تاسیس دانشگاه تهران, 1312 

_ نگارش کتاب فیزیک دوره اول متوسطه(دبیرستان), 1318 

_ تدوین صورتجلسه آکادمی ملی علوم, 1326 

_ تدوین آیین نامه امور مالی دانشگاه تهران, 1340 

_ نگارش "فیزیک جدید و فلسفه ایران باستان", تهران, 1342 

_ نگارش "شجره نامه خانواده حسابی", 1346 

_ نگارش "توانایی زبان فارسی", تهران, 1350 

_ گردآوری "دیوان حسابی", متعلق به قرن 17, 1354 

_ نگارش "وندها و گهواژه های فارسی", 1368 

_ نگارش "چگونگی تاریخ ایران "

_  نگارش "یادواره پروفسور اینشتین" به مناسبت درگذشت ایشان در 

    دانشگاه تهران 

_ تدوین افعال فرانسه به فارسی 

_ تحقیق در مورد دیوان حافظ و تفسیر غزلیات حافظ 

_ تحقیق در مورد گلستان سعدی 

_ تحقیق در مورد دیوان باباطاهر

 

سخنان زیبا از استاد :

 

چهار اصل پیشرفت: مردانگی، عدالت، شرم و عشق است.

زندگی، یعنی پژوهش، و فهمیدن چیزی جدید.


اگر کار کنیم، زحمت بکشیم، از سرمایه چیزی کم نداریم.

احساس اجبار به فداکاری، لازمه زندگیست.

انجام وظیفه، لازمه جهش بسوی پیشرفت است.

 

یک عمل درست، بهتر است از هزار نصیحت.




هرچه انسان، وجود ارزشمندتری داشته باشد

                                                      به همان اندازه مودب و فروتن است.

 

فعال باشیم، ولی ملایم، عادل باشیم، ولی با گذشت.

 

داشتن هدف و رفتن به دنبالش، خوب است

                       ولی عاشق هدف بودن و گرفتار شدن چیز دیگری است.


 

فرصت های زندگی را دریابیم و بدانیم که 

                               

               فرصت با هم بودن چقدر محدود است.